Polska – Węgry. Równoległy opis systemów

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że sytuacja w Polsce i na Węgrzech jest bardzo podobna, że reżimy PiS i Fideszu mają taki sam charakter. Dokładna analiza pokazuje jednak, że Kaczyński i Orban budują inne systemy autokratyczne.

Bálint Magyar, Miklós Mitrovits

(esej strukturalny) 

Wynik wyborów parlamentarnych, które odbyły się w Polsce w 2015 roku, niejako ustawił w synchronicznym porządku styczny na przestrzeni historii w wielu punktach rozwój Polski i Węgier. Podobieństwo stosowanych haseł ideologicznych oraz metod likwidacji mechanizmów kontrolnych i społecznej autonomii, a także autorytarny charakter władzy Jarosława Kaczyńskiego (PIS) i Viktora Orbána (Fidesz) sugerują, że mamy do czynienia z reżimami o takim samym charakterze.

Tymczasem mimo pozornych podobieństw każdy z tych reżimów podejmuje próbę stworzenia innego systemu autokratycznego. System Orbána, nazwany tu państwem mafijnym, zbudowany jest na podwójnej motywacji: koncentracji władzy i gromadzenia majątku dla siebie i własnej rodziny. Podmiotem sprawującym władzę jest tu wolna od powiązań z formalnymi instytucjami, adopcyjna rodzina polityczna. System Kaczyńskiego jest raczej próbą zbudowania systemu konserwatywno-autokratycznego, w którym dominują motywacje ideologiczne i chęć przejęcia władzy. Podmiotem polskiej autokracji jest prawicowa partia PiS, której udało się tę władzę uzyskać. O ile zatem system węgierski używa ideologii, o tyle system polski jest przez ideologię sterowany.

Duchowa wspólnota Węgrów i Polaków wynika nie tyle z powiązań historycznych, co z historycznego podobieństwa struktury społecznej, charakteryzującej się wysokim niegdyś odsetkiem szlachty oraz istnieniem wykształconej dzięki temu kultury stanowej, która przełożyła się na strukturę władzy państwowej. Historyczna wspólnota losu stanowi raczej mit, który nie znajduje potwierdzenia w faktach. Na przestrzeni dziewiętnastego wieku mamy do czynienia z brakiem wolności, walki wolnościowe z absolutystycznymi domami panującymi oraz podobieństwo sposobów, w jakie powstawały narody, feudalny system poddańczy, brak uprzemysłowienia. Polska, podzielona rozbiorami na trzy części, była wyznaniowo homogeniczna – katolicka, podczas gdy na Węgrzech poza Kościołem katolickim silne wpływy miały także kościoły protestanckie.

Pełna wersja tekstu, do pobrania

Tekst tłumaczyła Elżbieta Sobolewska.

Fot. monyesz1 (Indafotó) [CC BY-SA 2.5 hu], via Wikimedia Commons

Dodaj komentarz

Ta strona wykorzystuje pliki cookies więcej informacj

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.

zamknij