Jaki styl zarządzania?

W wielu regionach i grupach powoływani są nowi liderzy, w innych mamy sytuację przejściową. KOD jako grupa wolontariuszy, szczególnie narażona jest na konflikty o władzę. Jaki jest zatem najlepszy styl zarządzania koderami?

Ryszard Bałczyński

Każda grupa ludzi, żeby działać sprawnie, musi mieć podział zadań, w tym także funkcji zarządczych. W KOD sytuacja jest o tyle trudna, że mamy obecnie stan tymczasowości, co powoduje, że style zarządzania, jakie spontanicznie wykształciły się w zarządach regionów i grup lokalnych, nie zawsze są optymalne.Nas najbardziej interesuje, jak wyglądają efekty różnych stylów zarządzania w stowarzyszeniu, w którym udział oparty jest na zasadzie dobrowolności. Czyli członkowie działają ochotniczo i bez wynagrodzenia. W skrócie przedstawię cztery najpopularniejsze style zarządzania w kontekście ich skuteczności.

Styl autokratyczny

Osoba (lub zarząd) milcząco zakłada, że przeciętny człowiek raczej stara się uchylać od obowiązków, nie chce brać odpowiedzialności i nie chce się przemęczać. Dlatego należy członków grupy „trzymać krótko” i wyznaczać im zadania według własnego uznania. Decydent traktuje ludzi instrumentalnie, wydaje raczej polecenia niż prośby, feruje arbitralne oceny‒ częściej negatywne, choć pozytywne też się zdarzają.

W korporacji taki styl przekłada się na wysoka wydajność pracy, jednak pracownicy maja słabą motywację, atmosfera w zakładzie pracy jest zła i ujawniają się zachowania agresywne.

W organizacji pozarządowej zarządzanie autokratyczne przynosi tragiczne skutki. Ponieważ wewnętrzna motywacja członków stowarzyszenia jest jedynym jego spoiwem, autokratyczne przywództwo powoduje erozję grupy. Pierwotny entuzjazm ginie, ludzi się wykruszają, nowi przychodzą niechętnie i widząc czyjś prywatny folwark, szybko odchodzą. Zostaje głównie „dwór” zarządzającego. Brakuje atmosfery solidarności w grupie, a jej efektywność działania szybko spada. To jest główny wskaźnik występowania tego stylu w grupie.

Styl paternalistyczny (autokratyczny życzliwy)

Jest to warta zauważenia odmiana autokratyzmu.Założenia zostają takie same jak w pierwszym stylu, natomiast postawa osoby zarządzającej jest nieco inna. O ile autokrata przejawia zupełny brak zaufania do członków grupy, o tyle autokrata życzliwy trzyma tylko dystans wobec nich i przejawia postawę ojcowską. Dopuszcza sugestie i opinie grupy, zastrzegając sobie prawo do decydowania. Grupa działa efektywniej, atmosfera jest trochę lepsza, choć niewiele. Poczucie wspólnoty grupy jest słabe.

Powyższe dwa style zarządzania są spotykane najczęściej, ponieważ wykształcają się w sposób spontaniczny. Kilka procent populacji ludzkiej przejawia cechy osobowości autorytarnej. Osoby autorytarne, ceniąc władzę nad ludźmi ponad wszystko, praktycznie całą aktywność życiową poświęcają na walkę o swoją pozycję. Mają naturalną umiejętność otaczania się „dworem” popleczników i tworzą silne koterie dążące do przejęcia władzy w grupie. Nierzadko nawet w oficjalnie demokratycznym stowarzyszeniu tworzą się nieformalne struktury władzy autokratycznej. Podejście autorytarne w naszym stowarzyszeniu niszczy je wewnętrznie, podważa jego wizerunek publiczny i wiarygodność.

Styl demokratyczny

Tu z kolei zakłada się, że członkowie grupy z zasady chętnie w niej uczestniczą i poświęcają swój czas oraz umiejętności dla realizacji jej celów. Powinni więc brać udział w podejmowaniu decyzji, zarządzający zaś definiuje jedynie ogólne cele. Osoby preferujące styl demokratyczny zachęcają i motywują ludzi, pozostawiają im podział zadań i sposoby realizacji celów. Chwalą i krytykują możliwie bezstronnie, biorą aktywny udział w pracach grupy.

W firmach taki styl zarządzania przekłada się na zmniejszenie wydajności, lecz poprawę atmosfery w pracy w porównaniu ze stylem autokratycznym. W stowarzyszeniu zaś styl ten skutkuje bliską maksymalnej skutecznością i najlepszą możliwą atmosferą w grupie. Przyczynia się do wzrostu motywacji członków i integracji. Poczucie solidarności w grupie jest bardzo silne. Dlatego jest to najlepszy sposób zarządzania dla stowarzyszenia.

Styl demokratyczny rzadko wykształca się spontanicznie w Polsce, ponieważ słabe mamy tradycje i umiejętności demokratyczne. Jest tu ogromne pole do pracy organicznej dla naszego stowarzyszenia i dobry powód do powołania Akademii Demokracji KOD.

Styl liberalny

Styl ten zakłada pozostawienie członkom grupy prawie całkowitej swobody w wyborze celów grupy i sposobów ich realizacji. Osoba preferująca ten styl nie uczestniczy i nie ingeruje w działania grupy. Nie ocenia działań zespołu i dopiero poproszona wypowiada się o celach i metodach działania. W zasadzie trudno powiedzieć, że osoba zarządzająca czymkolwiek zarządza.

Przy takim stylu efektywność działania grupy jest niska, a poczucie solidarności niewielkie. W grupach zarządzanych liberalnie często tworzy się nieformalna, autokratyczna struktura władzy ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Duża część niesnasek i konfliktów w grupach jest spowodowana nieznajomością wymienionych zależności. Im więcej osób w naszym stowarzyszeniu potrafi rozpoznać styl zarządzania grupą, tym efektywniej będziemy działać.Dlatego tak ważna jest edukacja z zakresu umiejętności kierowania ludźmi i psychologii oraz praktyki kierowania grupami ludzi zrzeszonych dobrowolnie.

Bezpośrednim celem tego felietonu jest próba włączenia w działanie stowarzyszenia mechanizmu automatycznie korygującego zachowania autorytarne. Jeżeli zdecydowana większość z nas będzie świadoma tych zasad, będziemy mogli pokojowo wpływać na osoby pełniące funkcje w zarządach, nie dopuścimy do zaogniania się konfliktów, umiejąc gasić je w zarodku.

KOD powinien być jak żona Cezara, bez skazy. Autorytarne zarządzanie w organizacji deklarującej przywiązanie do wartości demokratycznych jest sprzecznością, generuje contradictio in adiecto–„autorytarne stowarzyszenie demokratyczne”. Jeżeli KOD byłby postrzegany jako organizacja autorytarna, poniósłby klęskę wizerunkową. Dlatego musimy zrobić wszystko co w naszej mocy, żeby utrzymać wysokie standardy demokratyczne wewnątrz Komitetu, także w okresie przejściowym.

Ryszard Bałczyński

O tym jak pracować z wolontariuszami (a tak zachowują się członkowie KOD) i jak zarządzać przez przykład w poprzednim tekście autora – https://www.kod-mazowsze.pl/kod-czyli-wolontariat/

Dodaj komentarz

Ta strona wykorzystuje pliki cookies więcej informacj

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.

zamknij